Không Tuổi

Ông bà mình chúc thọ hay mượn hình con rùa, và giới sinh học hóa ra cũng nể rùa thật. Một con rùa Galápagos trưởng thành mỗi năm chỉ có khoảng 1 đến 2 phần trăm khả năng chết, già đến đâu cũng gần như vậy. Con người thì cứ tám năm, nguy cơ tử vong lại tăng gấp đôi.

Người đem con rùa ra so với chúng ta là một nhà vật lý đổi nghề. Andrew Steele lấy bằng tiến sĩ vật lý ở Oxford, rồi kết luận rằng lão hóa mới là thách thức khoa học quan trọng nhất thời nay, nên chuyển sang sinh học tính toán. Ông làm ở Viện Francis Crick, dùng học máy để giải mã DNA và đoán trước cơn đau tim từ hồ sơ bệnh án. Giờ ông viết sách và dẫn chương trình khoa học, từng lên BBC và Discovery.

Theo định nghĩa của sinh học, lão hóa là nguy cơ chết tăng dần theo thời gian. Xét vậy thì rùa không già, và Steele hỏi tiếp: liệu người có làm được như rùa? Sách chia ba phần. Phần đầu giải thích vì sao sinh vật già đi, và vì sao vài loài thoát được, như rùa Blanding ở Michigan hay con hydra dài một centimet. Phần hai đi qua những thay đổi khiến cơ thể già và các cách đang được thử để sửa. Năm 2011, dọn tế bào lão hóa ở chuột đã giúp hoãn nhiều bệnh và kéo dài tuổi thọ; tới 2018, thuốc diệt loại tế bào này đang được thử trên người. Phần ba bàn đường đưa khoa học vào phòng khám, kèm một chương rất thực tế: "Làm thế nào để sống đủ lâu để sống lâu hơn nữa", gồm 11 lời khuyên, từ đừng hút thuốc, ngủ bảy đến tám tiếng tới chăm sóc răng.

Sách ra ở Anh cuối năm 2020 và được dịch sang ít nhất mười thứ tiếng. Tờ Independent gọi đây là "một hồi chuông cảnh tỉnh", còn Mail on Sunday khen gần như trang nào cũng có chuyện lạ.

Lần tới chúc thọ ai, bạn cứ chúc "sống lâu như rùa", giờ đã có khoa học đứng sau. Chỉ đừng chúc kèm "nhanh nhẹn như rùa".

Nguyên tác: Ageless: The New Science of Getting Older Without Getting Old.