Eve: Cơ Thể Nữ Giới Đã Định Hình 200 Triệu Năm Tiến Hóa Của Loài Người Như Thế Nào
Giới thiệu
Trên con tàu vũ trụ Prometheus, một phụ nữ mang sinh vật lạ trong bụng lảo đảo tới khoang mổ tự động. Máy đáp: "Lỗi, khoang y tế này chỉ được hiệu chỉnh cho bệnh nhân nam." Hàng ghế sau Cat Bohannon trong rạp, một khán giả nữ buột miệng: "Ai mà làm vậy chứ?"
Bohannon trả lời: y học ngoài đời vẫn làm đúng như vậy. Tới năm 1999 người ta mới thử xem thuốc mê có tác động khác nhau theo giới không, và hóa ra phụ nữ tỉnh lại nhanh hơn. Thuốc ngủ zolpidem lưu hành 21 năm, cơ quan dược phẩm Mỹ mới hạ liều cho phụ nữ xuống khoảng một nửa. Bà gọi gốc rễ chuyện này là "chuẩn mực nam": từ chuột tới người, cơ thể được nghiên cứu mặc định là cơ thể đực. Cuốn sách lần theo cơ thể nữ qua 200 triệu năm, chín chương là chín đặc điểm theo đúng thứ tự xuất hiện trong dòng tiến hóa, từ sữa, tử cung tới mãn kinh và tình yêu. Mỗi đặc điểm có một "Eve" riêng, như Morgie, con thú nhỏ nửa chồn nửa chuột sống dưới chân khủng long 205 triệu năm trước, là Eve của sữa.
Bohannon có bằng tiến sĩ của Đại học Columbia về sự tiến hóa của tự sự và nhận thức, nói gọn là não bộ và những câu chuyện. Có lần bà định phân tích sữa của những bà mẹ từng hút mỡ, nhưng khoa không có cái tủ đông nào đủ chuẩn để trữ. Tối năm 2012 từ rạp về, bà quyết định viết một cuốn "sách hướng dẫn sử dụng" cho động vật có vú giống cái.
Sách ra tháng 10 năm 2023, lên danh sách bán chạy của New York Times, giành giải Sách phi hư cấu của năm của chuỗi nhà sách Foyles, và được Guardian, Telegraph, Prospect chọn vào danh sách sách hay nhất năm.
Ai sắp bay vào vũ trụ thì nhớ hỏi trước: khoang y tế trên tàu được hiệu chỉnh cho ai. Còn ai ở lại mặt đất, cầm vỉ thuốc ngủ lên cũng nên hỏi đúng câu ấy.
Nguyên tác: Eve: How the Female Body Drove 200 Million Years of Human Evolution.
