Sự Sung Túc

Ở San Francisco có một tòa nhà 145 căn hộ studio cho người vô gia cư kinh niên, xây xong năm 2021 với chưa đến 400.000 đô la một căn. Dự án cùng loại ở vùng này thường tốn 600.000 đến 700.000 đô la và mất sáu năm. Vì sao một tòa nhà làm được điều đó lại là ngoại lệ, chứ không phải chuyện bình thường?

Đó là câu hỏi mà Sự Sung Túc đặt ra, rồi mở rộng thành cả một lập luận: nước Mỹ đang thiếu nhà, thiếu điện sạch, thiếu hạ tầng, và phần lớn sự thiếu hụt ấy là do chính luật lệ nước này dựng lên. California từng cấp phép xây hơn 200.000 ngôi nhà mỗi năm vào thập niên 1950 và 1960. Từ năm 2007 đến nay, bang chưa một lần cho phép quá 150.000. Hai tác giả gọi đó là sự khan hiếm do lựa chọn, và lần theo từng sợi dây dẫn đến nó: luật phân vùng, thủ tục đánh giá môi trường, kiện tụng, những quy định đời nào cũng thêm một lớp mà không ai gỡ.

Sách gồm năm chương: Phát triển, Xây dựng, Cai trị, Phát minh, Triển khai. Phần đầu bàn chuyện nhà ở, thành phố và cách chính phủ vận hành; sang chương Phát minh, sách kể về Katalin Karikó, người đặt nền móng cho vắc-xin mRNA, lớn lên trong ngôi nhà đất sét và rơm ở Hungary, thuở nhỏ bò bằng tay và đầu gối nhặt từng con bọ khoai tây để cứu vụ mùa. Mạch sách đan lịch sử, giai thoại và số liệu chính sách, và không nể phe nào: những bang do đảng Dân chủ nắm lại là nơi nhà khó xây và giá cao nhất, và sách hỏi thẳng chuyện đó. Đây là loại sách bạn đọc để hiểu tại sao mọi thứ quanh mình đắt và chậm, và để biết có những chỗ đã làm khác đi.

Ezra Klein là cây bút chuyên mục ý kiến của New York Times, dẫn podcast The Ezra Klein Show, tác giả Why We're Polarized. Derek Thompson là cây bút của tờ The Atlantic, dẫn podcast Plain English, tác giả Hit Makers. Hai người viết chung, nên cuốn sách vừa có lập luận chính trị chặt, vừa có chuyện kinh tế kể bằng nhân vật và con số.

Sách ra mắt tháng 3 năm 2025, vào danh sách bán chạy của New York Times, và nằm trong danh sách sách mùa hè 2025 của cựu Tổng thống Barack Obama.

Nguyên tác: Abundance.