Dự Án Maven: Một Đại Tá Thủy Quân Lục Chiến, Đội Ngũ Của Ông Và Bình Minh Của Chiến Tranh AI

Năm 2017, một đại tá Thủy quân lục chiến ngồi xem phim tài liệu về trận cờ vây giữa Lee Sedol, nhà vô địch thế giới mười tám lần, và chương trình AlphaGo. Ông nhìn nhà vô địch bối rối, hoảng loạn, rồi thua bốn ván một, và nghĩ ngay tới chiến trường.

Người kể lại chuyện đó là Katrina Manson, và cô mất gần một năm mới thuyết phục được vị đại tá ấy, Drew Cukor, chịu nói chuyện. Lần gặp đầu, ở quán cà phê vắng người trong toà nhà J.P. Morgan, ông đưa cô một chai nước, không lấy gì cho mình, rồi ngồi cân nhắc có nên mở miệng không. Cô gần như không ghi được gì, chỉ nhớ ông ngân nga: "Chiến tranh thật khủng khiếp." Manson từng đưa tin từ châu Phi mười hai năm, rồi năm 2017, đúng năm Maven ra đời, theo mảng quốc phòng Mỹ cho Financial Times.

Maven khởi động năm 2017, bề ngoài để dùng thị giác máy tính sàng hàng nghìn giờ phim từ máy bay không người lái, nhưng theo Manson, ngay từ đầu họ đã muốn dùng AI để nhắm mục tiêu. Sách mở bằng cảnh năm 2001: trực thăng tắt đèn bay tới Kandahar, và Cukor đổi chỗ của một hạ sĩ lấy một khối máy tính cồng kềnh. Giờ, mười năm sau, hệ thống có mặt ở mọi quân chủng Mỹ, và một quan chức cho tác giả biết số mục tiêu đánh trúng mỗi ngày đã từ dưới một trăm lên năm nghìn. Câu hỏi xuyên suốt: ai, hoặc cái gì, được quyền quyết định lấy đi mạng sống con người?

Sách dựa trên hơn 200 cuộc phỏng vấn, ra mắt tháng 3 năm 2026, có tên trong danh sách dài giải Sách kinh doanh của năm 2026 do Financial Times và Standard Chartered trao, và trong danh sách sách hay nhất năm 2026 tính đến nay của The Economist.

Một buổi tối xem phim tài liệu đủ để một đại tá dốc cả sự nghiệp đưa AI ra chiến trường. Bạn xem phim xong thì cùng lắm đổi chỗ từ ghế sofa sang tủ lạnh.

Nguyên tác: Project Maven: A Marine Colonel, His Team, and the Dawn of AI Warfare.