Tư Duy Siêu Cấp: Cuốn Sách Lớn Về Các Mô Hình Tư Duy

Hà Nội thời Pháp thuộc, chính quyền muốn diệt chuột nên trả tiền theo số đuôi chuột nộp lên. Bạn đoán xem những người bắt chuột lanh lợi nhất đã làm gì?

Họ cắt đuôi rồi thả chuột đi, để nó về sinh sôi tiếp. Weinberg và McCann xếp chuyện này cùng nhóm với hiệu ứng rắn hổ mang, họ hàng gần của định luật Goodhart: khi một thước đo trở thành mục tiêu, nó không còn là thước đo tốt nữa. Đây chỉ là một trong hơn ba trăm mô hình tư duy trong sách, lấy từ vật lý, kinh tế, thống kê, tâm lý học và hàng chục lĩnh vực khác, theo đúng lời Charlie Munger dặn: phải có mô hình từ nhiều ngành trong đầu. Chín chương xếp theo việc bạn cần làm chứ không theo ngành, từ sai ít hơn, đọc số liệu, ra quyết định cho tới xử lý xung đột và cạnh tranh trên thị trường. Chuyện minh hoạ thì nhiều, như nhà thống kê Abraham Wald nhìn lỗ đạn trên những chiếc máy bay trở về trong Thế chiến II rồi kết luận ngược hẳn mọi người: chỗ cần lo là chỗ không có lỗ nào, vì máy bay trúng đạn ở đó đã không về được.

Hai tác giả là vợ chồng, đều học ở MIT. Gabriel Weinberg sáng lập và điều hành DuckDuckGo, công cụ tìm kiếm riêng tư. Lauren McCann là nhà thống kê, gần mười năm thiết kế và phân tích thử nghiệm lâm sàng ở GlaxoSmithKline. Sách ra đời từ những buổi đi dạo mỗi sáng khi bọn trẻ đã đi học: hai người cứ thấy cùng một khái niệm lặp lại ở những chuyện chẳng dính gì tới nhau, tiếc là mình không biết sớm hơn, nên viết lại cho người khác và cho con cái mình.

Sách do Penguin phát hành năm 2019, và vào danh sách bán chạy của Wall Street Journal.

Chương hai có cái tên "Cái gì có thể hỏng, sẽ hỏng", tức định luật Murphy. Dưới mặt đất, đó là một mô hình tư duy. Trên trạm vũ trụ, đó là bản mô tả công việc.

Nguyên tác: Super Thinking: The Big Book of Mental Models.