Trò Chơi Niềm Tin: Tâm Lý Học Của Những Kẻ Lừa Đảo Và Vì Sao Chúng Ta Mắc Bẫy

Tháng Chín năm 1951, ngoài khơi Triều Tiên, "bác sĩ" Joseph Cyr của một tàu chiến Canada mổ cho mười chín người bị thương, và cả mười chín người rời tàu trong tình trạng khá hơn lúc đến. Ông ta chưa từng tốt nghiệp trung học. Vậy sao không ai nghi ngờ?

Tên thật của ông là Ferdinand Waldo Demara, về sau được gọi là Kẻ Mạo Danh Vĩ Đại. Trước con tàu ấy, ông từng làm bác sĩ, nhà tâm lý học, giáo sư, tu sĩ; sau đó lại làm cai ngục, giáo viên tiếng Anh, suýt được giao xây một cây cầu lớn ở Mexico. Maria Konnikova không tin bí quyết nằm ở chỗ nạn nhân ngờ nghệch. Theo bà, ai cũng là con mồi tiềm năng, và càng chắc mình miễn nhiễm thì càng dễ sập bẫy. Sách không kể lịch sử các vụ lừa mà mổ từng bước của một trò lừa, từ chọn con mồi, dàn dựng, kể chuyện, thuyết phục cho tới lúc vỡ lở và khâu dọn dẹp hậu quả, mỗi bước gắn với một hiện tượng tâm lý. Có những chuyện rất đời: năm 2007, một cây bút của tạp chí Slate lên Craigslist mua dặm bay giá rẻ để sang Ý, và chỉ trong một tuần đã sập bẫy đúng một trò lừa hai lần.

Konnikova sinh ở Moscow, học ở Harvard, lấy bằng tiến sĩ tâm lý học ở Đại học Columbia và viết cho tạp chí The New Yorker. Cuốn đầu tay của bà dạy người ta tư duy như Sherlock Holmes. Sau cuốn này, năm 2017 bà học chơi poker để viết sách về may rủi, chưa đầy một năm đã thành dân chuyên nghiệp, và năm 2024 còn giành một chiếc vòng vô địch WSOP.

Trò Chơi Niềm Tin là sách bán chạy và đoạt giải Robert P. Balles về tư duy phản biện năm 2016.

Đọc xong, bạn sẽ có quyền nghi ngờ cả việc người viết mấy dòng này có thật là phi hành gia hay không. Cứ nghi thoải mái. Demara mà sống tới bây giờ, hẳn ông cũng chọn nghề này: chẳng ai lên tận quỹ đạo để kiểm tra bằng cấp.

Nguyên tác: The Confidence Game: The Psychology of the Con.