Những Vị Khách Ẩn Mình: Các Tế Bào Di Cư Và Khoa Học Mới Về Vi Thể Khảm Đang Định Nghĩa Lại Bản Sắc Con Người
Giới thiệu
"DNA đúng 100 phần trăm không thể sai, và nó không nói dối," nhân viên xã hội bảo Lydia Fairchild. "Vậy cô là ai?" Theo xét nghiệm, người mẹ hai mươi sáu tuổi ấy không phải mẹ của hai đứa con chính cô sinh ra.
Lời giải nằm trong một mẫu phết cổ tử cung: những tế bào mang DNA khác, khớp với các con cô, nhiều khả năng của một người chị em song sinh đã biến mất từ trong bụng mẹ. Hiện tượng này gọi là vi thể khảm. Mỗi người chúng ta mang trong mình một ít tế bào đến từ người khác: mẹ, con, anh chị em, thậm chí người hiến tạng. Một nghiên cứu trên 54 phụ nữ đã qua đời tìm thấy tế bào nam trong não của 63% số người. Sách theo chân những nhà khoa học bị đồng nghiệp trêu là "thợ săn bóng ma". Những tế bào ấy từng bị nghi gây bệnh, rồi hóa ra còn biết vá lành mô và huấn luyện hệ miễn dịch.
Lise Barnéoud là nhà báo khoa học tự do người Pháp, được đào tạo về sinh học, viết cho Le Monde và New Scientist, từng được bầu là nhà báo khoa học của năm tại Pháp năm 2017. Bà dành hơn một năm lần theo các phòng thí nghiệm cho cuốn này. Bà chưa từng biết mặt bà ngoại, người nằm trên giường bệnh khi mẹ bà mang thai bà, nhưng tin rằng mình thừa hưởng từ bà ngoại cái tên đệm và cả vài tế bào.
Bản tiếng Pháp lọt vào chung kết các giải Roberval, Bourrienne và Goût des Sciences. Tờ Libération gọi đây là "một trong những cuốn sách cách mạng hóa cách bạn nhìn thế giới", còn Nature khen tác giả khéo nối những quan sát rời rạc thành một câu chuyện cuốn hút.
Phi hành gia hay tự hào mình là người đi xa nhà nhất. Đọc cuốn này mới biết chẳng ai rời nhà được trọn vẹn: trong người ai cũng còn chở theo vài tế bào của mẹ, có khi của cả bà ngoại.
Nguyên tác: Hidden Guests: Migrating Cells and How the New Science of Microchimerism Is Redefining Human Identity (bản tiếng Pháp: Les cellules buissonnières).
