Nhà Tư Duy Mô Hình: Những Điều Bạn Cần Biết Để Biến Dữ Liệu Thành Công Cụ Hữu Ích
Giới thiệu
Một phân tích trên Facebook cho thấy trung bình mỗi người có khoảng hai trăm bạn, còn bạn bè của họ trung bình có hơn sáu trăm. Mạng lưới tình bạn nào cũng vậy: tính trung bình, bạn bè của một người đều đông bạn hơn chính người đó.
Scott E. Page gọi đó là nghịch lý tình bạn, và nó chỉ là một món trong cả bộ sưu tập của ông. Page là giáo sư về hệ thống phức hợp, khoa học chính trị và kinh tế ở Đại học Michigan, kiêm giảng viên ngoài của Viện Santa Fe. Năm 2012, ông dựng khoá học trực tuyến Tư duy Mô hình với một máy tính bảng, một chiếc camera 29 đô la và một cái micro 90 đô la. Lần mở đầu có 60.000 người học, về sau con số ấy lên gần một triệu. Người học viết thư xin một cuốn sách đi kèm, và ông viết nó trong bảy năm.
Sách gom vài chục mô hình từ nhiều ngành, mỗi chương một loại: từ đường cong hình chuông, mạng lưới, lây lan tới lý thuyết trò chơi. Ý chính của Page là đừng tin một mô hình đơn lẻ, vì cả một bộ mô hình đặt cạnh nhau mới soi ra điểm mù của từng cái. Mô hình còn lôi ra những điều ngược đời: năm 1973, Đại học California, Berkeley nhận nữ với tỷ lệ cao hơn ở hầu hết các khoa, vậy mà tính chung cả trường lại nhận nam với tỷ lệ cao hơn. Chương cuối đem cả bộ đồ nghề ra mổ xẻ đại dịch thuốc giảm đau opioid và bất bình đẳng thu nhập. Mỗi chương đứng riêng được, cần mô hình nào thì mở đúng chương ấy.
Cuốn sách được tạp chí Choice của giới thư viện Mỹ trao danh hiệu Outstanding Academic Title, dành cho những đầu sách học thuật xuất sắc.
Theo cùng logic ấy, bạn bè của hầu hết mọi người, tính trung bình, còn giàu hơn và thông minh hơn chính họ. Tin vui là với một ai đó ngoài kia, bạn chính là người bạn giàu hơn và thông minh hơn ấy.
Nguyên tác: The Model Thinker: What You Need to Know to Make Data Work for You.
