Tiền Tệ Kháng Cự: Một Lập Luận Triết Học Về Bitcoin

Bạn tỉnh dậy, trong gương là Alexei Navalny, không mở nổi tài khoản ngân hàng nên đăng địa chỉ bitcoin lên mạng để nhận quyên góp. Lát sau bạn là một nữ doanh nhân Afghanistan, trả lương nhân viên nữ bằng bitcoin để chồng và họ hàng nam của họ không nắm được thu nhập. Rồi bạn là luật sư Venezuela, bolivar vừa mất 3% giá trong một ngày, nên bạn đổi vội bitcoin lấy bolivar để mua bữa trưa trước khi nó mất giá thêm.

Cứ thế qua tám tỷ cuộc đời, cho tới khi một giọng nói tự xưng là Kiến trúc sư bắt bạn chọn: bước vào thế giới có bitcoin hay thế giới chưa từng có nó, mà không biết cuộc đời nào là của mình. Đó là thí nghiệm tư duy ở chương 4, và cũng là câu hỏi của cả cuốn sách. Ba tác giả không hỏi bitcoin lên hay xuống. Họ hỏi nó có lợi cho ai, hại ai, rồi gọi nó là "tiền kháng cự", loại tiền dành cho người ở bên lề. Họ nói thẳng bitcoin cũng trao quyền cho kẻ làm sai và có hệ quả xấu, nên một chương riêng dành cho những lập luận chống bitcoin mạnh nhất, và chương cuối là "bảng điểm". Các chương còn lại đi từ giấc mơ của những cypherpunk, qua quyền riêng tư, chống kiểm duyệt, người bị gạt ra bên lề, tới chuyện bitcoin tốn bao nhiêu năng lượng. Theo thống kê sách dẫn, bạn có 54% khả năng sống trong một chế độ độc tài.

Ba tác giả đều là giáo sư triết. Andrew M. Bailey dạy ở Singapore, Bradley Rettler ở Đại học Wyoming, Craig Warmke ở Northern Illinois University. Mùa hè 2022, nhờ một khoản tài trợ nghiên cứu, họ ngồi chung hai tuần. Dân triết nên họ dùng cả "thế giới khả hữu", khái niệm mà Leibniz đặt nền, để so hai thế giới với nhau. Sách do Routledge xuất bản năm 2024.

Cãi nhau về bitcoin xưa nay toàn đứng từ cái ví của mình. Cuốn này tước cái ví đó khỏi tay bạn, rồi mới cho cãi.

Nguyên tác: Resistance Money: A Philosophical Case for Bitcoin.