Người Làm Vườn Và Thợ Mộc: Khoa Học Phát Triển Trẻ Thơ Và Mối Quan Hệ Giữa Cha Mẹ Và Con Cái

Đưa cho một nhóm trẻ con món đồ chơi lạ. Khi người lớn dạy cách chơi, bọn trẻ bớt tìm tòi những cách khác. Khi người lớn nói mình chẳng biết món đồ chạy thế nào, chúng tìm ra cách thông minh hơn.

Thí nghiệm ấy nằm ở trung tâm lập luận của Alison Gopnik: trẻ con học được từ những chi tiết vô tình trong việc người lớn làm hằng ngày nhiều hơn là từ các "kỹ thuật nuôi dạy" có chủ ý. Bà đặt tên cho hai lối làm cha mẹ bằng hai nghề. Người thợ mộc có sẵn bản vẽ, đẽo gọt vật liệu cho ra thành phẩm định trước. Người làm vườn dựng nền cho cây lớn, cấp cho nó những gì cần có, rồi để cây tự tìm đường mọc. Gopnik đứng về phía người làm vườn và lấy nghiên cứu làm chỗ dựa. Trẻ bắt chước ý định chứ không chỉ động tác: thấy ai chủ ý bật tivi bằng điều khiển thì chép theo, thấy tivi bật vì ai đó lỡ ngồi lên điều khiển thì ít chép hơn. Trẻ bắt đầu chơi giả vờ từ khoảng một tuổi. Từ đó sách bàn tiếp sang trò chơi, trường học và những đứa trẻ không vừa khuôn nhà trường.

Gopnik là giáo sư tâm lý học và giáo sư liên kết của khoa triết ở Đại học California, Berkeley. Bà nghiên cứu cách trẻ nhỏ học, đã đăng hơn 100 bài báo khoa học, viết The Scientist in the Crib và The Philosophical Baby trước cuốn này, và phụ trách chuyên mục Mind and Matter trên Wall Street Journal.

Sách được Financial Times chọn là một trong những cuốn sách của năm và nhận đánh giá có sao của Publishers Weekly. Tờ này mừng vì cuối cùng có một cuốn dám chống lại kiểu cha mẹ "trực thăng".

Ai cũng tưởng làm vườn nhàn hơn đóng bàn ghế, cho tới lúc phải đứng nhìn cây mọc lệch khỏi bản vẽ mà không được cầm cưa. Đó mới là phần khó của nghề làm cha mẹ.

Nguyên tác: The Gardener and the Carpenter: What the New Science of Child Development Tells Us About the Relationship Between Parents and Children.