Kiệt Sức Và Sang Chấn: Làm Chủ Hệ Thần Kinh Trước Khi Nó Làm Chủ Bạn

Thập niên 1960, một nhóm chó bị sốc điện lúc có lúc không, không cách nào tránh. Về sau chỉ cần nhảy qua một vách ngăn thấp là thoát, chúng lại nằm xuống rên rỉ. Thưởng, doạ đều vô ích. Vậy thứ gì khiến chúng chịu đứng dậy?

Các nhà nghiên cứu phải tự tay nhấc chúng lên, di chuyển chân chúng, ít nhất hai lần, lũ chó mới học được đường thoát. Claire Plumbly kể lại thí nghiệm của Martin Seligman để nói với người kiệt sức rằng thấy mình bất lực không phải lỗi của bạn, và lối ra thường bắt đầu từ cơ thể, phải lặp đi lặp lại. Sách đi theo trình tự một liệu trình: nhận diện các giai đoạn kiệt sức, chút khoa học thần kinh, vài công cụ điều hoà nhanh như cái ôm cánh bướm, rồi mới đào xuống thói cầu toàn, thói chiều lòng người khác. Đi cùng người đọc là bốn nhân vật ghép từ nhiều thân chủ thật, như một cô giáo phải nghỉ việc vì căng thẳng. Như tác giả viết, ngày trước người ta còn để công việc lại văn phòng; giờ ta làm việc ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, và ta làm thật.

Plumbly là nhà tâm lý học lâm sàng ở Anh, hơn hai mươi năm trị liệu cho người bị lo âu, sang chấn và kiệt sức, trong hệ thống y tế công NHS rồi ở phòng khám riêng. Hồi ở NHS, bà vừa muốn chuẩn bị kỹ cho từng buổi trị liệu, vừa muốn làm "nhân viên tốt" gặp đủ chỉ tiêu thân chủ mỗi tuần, và hai mong muốn ấy làm bà căng thẳng triền miên.

Tiến sĩ Julie Smith, tác giả cuốn bán chạy Why Has Nobody Told Me This Before?, nói đây là cuốn sách về kiệt sức duy nhất bà sẽ giới thiệu, và mong văn phòng, phòng giáo viên nào cũng có một cuốn.

Trên trạm vũ trụ, chỗ làm và chỗ ngủ nằm chung một con tàu, tan ca cũng chẳng có cửa nào mà bước ra. Bạn ở dưới đất may hơn: còn có cửa, chỉ cần nhớ để cái laptop lại phía bên kia.

Nguyên tác: The Trauma of Burnout: How to Manage Your Nervous System Before It Manages You.