Quốc gia thăng trầm - Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế

Chơi một trò nhé: chọn một quốc gia bất kỳ, Việt Nam chẳng hạn, rồi trả lời 10 câu dưới đây.

1. Số người trong tuổi lao động đang tăng hay giảm?
2. Nước đó vừa qua khủng hoảng và buộc phải cải cách, hay đang bùng nổ và bắt đầu tự mãn?
3. Tỷ phú ở đó giàu nhờ làm ra sản phẩm mới, hay nhờ quen biết, đất đai, tài nguyên?
4. Nhà nước đang nhúng tay vào kinh tế nhiều hơn hay ít đi?
5. Vị trí địa lý, cảng biển, đường sá có giúp giao thương với láng giềng không?
6. Tiền đầu tư đang chảy vào nhà máy hay vào tiêu dùng?
7. Giá củ hành, tức giá cả sinh hoạt, có đang leo thang?
8. Đồng tiền đang đủ rẻ để hút vốn, hay đắt tới mức tiền bỏ chạy?
9. Nợ có đang tăng nhanh hơn nền kinh tế?
10. Báo chí quốc tế có đang tung hô nước đó quá mức?

Đó chính là 10 quy luật của Ruchir Sharma, người từng cầm hàng chục tỷ đô đầu tư vào các thị trường mới nổi ở Morgan Stanley và dành 25 năm lăn lộn thực địa khắp nơi. Ông cho rằng giới kinh tế hay dự báo sai vì nhìn quá xa, trong khi tín hiệu thật nằm ở những thứ rất đời thường.

Câu số 7 là có thật: ở Ấn Độ, giá củ hành tăng vọt từng khiến dân chúng nổi giận, và nó là một chỉ báo lạm phát cực nhạy. Câu số 10 cũng vậy: The Economist năm 2011 rồi Time năm 2012 đồng loạt giật tít "châu Phi trỗi dậy", và ngay sau đó câu chuyện ấy xẹp dần. Sharma còn lôi 209 trang bìa The Economist suốt ba mươi năm ra đối chiếu.

Sách còn đầy chi tiết "đắt" khác. 10 tỷ phú giàu nhất Ấn Độ nắm khoảng 12% GDP, trong khi ở Trung Quốc chỉ chừng 1%. Giới tài phiệt Nga tiêu hàng tỷ đô vào tranh và đảo riêng. Còn nước Nga từng leo hạng môi trường kinh doanh vèo vèo, phần lớn nhờ... thuê tư vấn.

Chấm xong 10 câu, bạn cho nền kinh tế mình mấy điểm?

Nguyên tác: The Rise and Fall of Nations: Forces of Change in the Post-Crisis World.