Bùi Kiến Thành - Người mở khóa lãng du

Có những cuộc đời đọc lên cứ tưởng tiểu thuyết.

Một cậu bé Quảng Nam, con trai bác sĩ Bùi Kiến Tín, người làm ra dầu Khuynh Diệp mà ông bà mình ai cũng biết. Lớn lên, cậu sang Mỹ học tài chính, thuộc lứa người Việt đầu tiên được đào tạo bài bản về lĩnh vực này. Năm 1954, mới ngoài hai mươi, cậu đã làm trợ lý cho Thủ tướng Ngô Đình Diệm, rồi được cử sang New York mở văn phòng đại diện cho Ngân hàng Quốc gia.

Rồi đảo chính 1963. Ông bị bắt giam hơn một năm. Ra tù, ông sang Paris làm bất động sản, tưởng như đã khép lại chuyện nước nhà.

Vậy mà đầu những năm 1980, khi Việt Nam đói kém, bị cấm vận tứ bề, người ta lại tìm đến ông. Và ông nhận lời. Từ góp ý cho Đổi mới, ông đi tiếp thành cố vấn cho ba đời Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải, Nguyễn Tấn Dũng. Không lấy một đồng lương.

Đọc mới thấy chữ "lãng du" trong tên sách hợp với ông thế nào. Theo lời ông kể, ông có mặt trong cuộc điện đàm với phía Mỹ quanh vụ hộp tài liệu MIA năm 1991, một mắt xích trên con đường Mỹ nới cấm vận. Ông kéo AIG về làm cảng Đình Vũ, ký bản ghi nhớ trong đúng một ngày, đi lại bằng trực thăng. Ông dắt thẳng Đại sứ Mỹ xuống làm việc về Vân Phong, bỏ qua mọi thủ tục, khiến cả Bộ Ngoại giao hết hồn. Năm 2012, ông đứng trước Thủ tướng đề nghị kéo lãi suất xuống dưới 10%, và bị giới chuyên gia chê tới tấp.

Còn chữ "mở khoá"? Là vì cả đời ông cứ loay hoay đi tìm chìa cho những ổ khoá đã rỉ sét của nền kinh tế.

Có một chi tiết đọc xong khó quên: gia đình ông từng thuộc hàng đại phú, vậy mà về già ông không có nổi một căn nhà riêng. Thời đó cũng có người bảo ông "ngu" khi về giúp chính quyền mới. Ngu hay không, đọc hết cuốn sách mà Lê Xuân Khoa chấp bút sau nhiều mùa hè trò chuyện với ông, bạn tự trả lời nhé.