Siêu mô hình tư duy

Ba tình huống, ba mô hình tư duy.

Công ty có một quy định nghe rất vô lý, bạn định đề xuất bỏ. Khoan đã. "Hàng rào của Chesterton" bảo: trước khi dỡ một hàng rào, hãy tìm hiểu vì sao người ta dựng nó. Biết đâu nó đang chặn một thứ bạn chưa thấy.

Bạn được mời vào một dự án hay, lương cao hơn. Nhận thì dễ. Nhưng "chi phí cơ hội" nhắc bạn đếm cả những thứ sẽ phải bỏ lại, những cánh cửa bạn không còn thời gian để mở.

Bạn muốn năm nay làm ăn khấm khá. Thử "tư duy ngược": liệt kê những việc chắc chắn khiến mình thất bại, rồi tránh chúng ra. Nhiều khi bớt dại lại hiệu quả hơn cố khôn.

Charlie Munger hay nói, người chỉ có cái búa thì nhìn đâu cũng thấy đinh. Muốn nghĩ cho sáng thì phải có cả một hộp đồ nghề gồm các mô hình tư duy từ nhiều ngành. Gabriel Weinberg, nhà sáng lập DuckDuckGo, cùng vợ là nhà thống kê Lauren McCann đã làm sẵn cái hộp ấy: khoảng 300 mô hình từ vật lý, sinh học, kinh tế, thống kê, tâm lý học, mỗi cái kèm ví dụ đời thường, từ bi kịch của mảnh đất chung, khối lượng tới hạn cho tới định luật Murphy.

Sách chia theo tình huống chứ không theo ngành: bớt sai, lường trước rủi ro, dùng thời gian khôn ngoan, đọc số liệu, ra quyết định, xử lý xung đột, quản lý con người, cạnh tranh trên thị trường. Không cần đọc từ đầu tới cuối, gặp chuyện gì thì lật chương đó.

Đây không phải sách đọc một lần. Là sách để trên kệ, lật lại suốt nhiều năm.

Nguyên tác: Super Thinking: The Big Book of Mental Models.